PředmětyPředměty(verze: 978)
Předmět, akademický rok 2025/2026
   Přihlásit přes CAS
   
Lexikologie und Wortbildung - ADE120013
Anglický název: Lexicology and Word Formation in Contemporary German
Zajišťuje: Ústav germánských a severských studií (21-UGS)
Fakulta: Filozofická fakulta
Platnost: od 2025
Semestr: letní
Body: 0
E-Kredity: 4
Způsob provedení zkoušky: letní s.:
Rozsah, examinace: letní s.:1/1, Zk [HT]
Počet míst: neomezen / neomezen (neurčen)
Minimální obsazenost: neomezen
4EU+: ne
Virtuální mobilita / počet míst pro virtuální mobilitu: ne
Kompetence:  
Stav předmětu: vyučován
Jazyk výuky: němčina
Způsob výuky: prezenční
Úroveň:  
Poznámka: předmět je možno zapsat mimo plán
povolen pro zápis po webu
Garant: Mgr. Martin Šemelík, Ph.D.
Vyučující: Mgr. Martin Šemelík, Ph.D.
Soubory Komentář Kdo přidal
stáhnout Strank Da-fehlen-mir-die-Worte.pdf Mgr. Martin Šemelík, Ph.D.
stáhnout Šablona Prezentace 2026.pptx Mgr. Martin Šemelík, Ph.D.
stáhnout Vachková, Marie - Übungen in deutscher Wortbildung für Germanisten.pdf Mgr. Martin Šemelík, Ph.D.
stáhnout wanzeck-lexikologie-kompletni.pdf Mgr. Martin Šemelík, Ph.D.
stáhnout Wörter zur Wahl.pdf Mgr. Martin Šemelík, Ph.D.
Anotace - němčina
Předmět je pojat jako úvodní kurs do slovní zásoby současné němčiny.

The course is designed as an introductory course on the contemporary German vocabulary.
Poslední úprava: Šemelík Martin, Mgr., Ph.D. (29.01.2026)
Podmínky zakončení předmětu - němčina

Předmět je zakončen zkouškou, která má písemnou a ústní část. Písemná část je věnována praktickému jazyku, ústní část teoretickým otázkám. Ústní část lze absolvovat až po úspěšném složení písemné části. Podmínky připuštění k písemné části: pravidelná docházka (max. 3 absence), aktivní zapojení do diskuzí, referát bez obsahových a formálních vad. Bodová hranice úspěšného složení písemné části zkoušky je 70%. Známka se stanovuje za obě části zkoušky dohromady. V případě nerozhodného výsledku má vyšší váhu část ústní.

The course concludes with an exam that consists of a written and an oral part. The written part is devoted to practical use of German, while the oral part covers theoretical questions. The oral part can only be taken after successfully completing the written part. Admission conditions for the written part are: regular attendance (a maximum of three absences), active participation in discussions, and a presentation without content-related or formal flaws. The passing threshold for the written part is 70%. The final grade is determined based on the combined performance in both parts of the exam. In the event of a tie, the oral part carries greater weight.

Poslední úprava: Šemelík Martin, Mgr., Ph.D. (29.01.2026)
Literatura - němčina

Lexikologie und Wortbildung / Lexicology and Word-Formation

 

•        Čermák, František (2010): Lexikon a sémantika. Praha: Nakladatelství Lidové noviny.

•        Čermák, František (2014): Jazyk a slovník. Vybrané lingvistické studie. Praha: Karolinum

•        Fleischer, Wolfgang/Barz, Irmhild (2012): Wortbildung der deutschen Gegenwartssprache. Berlin/Boston: De Gruyter. 

•        Lewis, Michael (2008): The lexical approach. The state of ELT and a way forward. Heinle

•        Schippan, Thea (1992): Lexikologie der deutschen Gegenwartssprache. Tübingen: Max Niemeyer Verlag

•        Uhrová, Eva (2002): Grundlagen der deutschen Lexikologie. Brno: Masarykova Univerzita, Filozofická fakulta

•        Wanzeck, Christiane (2010): Lexikologie. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht

 

 

Lexikografie / Lexicography

 

•        Béjoint, Henri (2004): Modern Lexicography. An Introduction. New York: Oxford University Press

•        Engelber, Stefan/Lemnitzer, Lothar (2009): Lexikographie und Wörterbuchbenutzung. Tübingen: Stauffenburg

•        Haß-Zumkehr, Ulrike (2001): Deutsche Wörterbücher – Brennpunkt von Sprach- und Kulturgeschichte. Berlin/New York: Walter de Gruyter

•        Herbst, Thomas/Klotz, Michael (2003): Lexikographie. Padeborn/München/Wien/Zürich: Ferdinand Schöningh

•        Svensén, Bo (2009): A Handbook of Lexicography. The Theory and Practice of Dictionary-Making. Cambridge: Cambridge University Press

•        Šemelík, Martin (2023): Wortbildung im deutsch-tschechischen Wörterbuch. Praha: Karolinum.

•        Vachková, Marie (Hrsg.) (2008): Beiträge zur bilingualen Lexikographie. Praha: Karolinum

•        Vachková, Marie (2011): Das große akademische Wörterbuch Deutsch-Tschechisch: Ein erster Werkstattbericht. Frankfurt am Main: Peter Lang

•        Wiegand, Herbert Ernst (Hrsg.) (1998): Perspektiven der pädagogischen Lexikographie des Deutschen I. Tübingen: Niemeyer

•        Wiegand, Herbert Ernst (Hrsg.) (2002): Perspektiven der pädagogischen Lexikographie des Deutschen II. Tübingen: Niemeyer

Poslední úprava: Šemelík Martin, Mgr., Ph.D. (06.02.2025)
Požadavky ke zkoušce - němčina

Písemná část / Written exam: 

- Ferenbach / Schüßler (2014)

- Vachková (2000) (vybraná cvičení, viz sylabus) / (selected exercises, see syllabus)

Ústní část / Oral exam:

- přednášky / lectures

- Wanzeck (2010)

Poslední úprava: Šemelík Martin, Mgr., Ph.D. (29.01.2026)
Sylabus - němčina

19.2.

Organizace / Organisation (10 min.)  

Přednáška / Lecture: Lexikologie. Abgrenzung, Arbeitsweisen, Theorien (40 min.)

Cvičení / Exercises: Vachková (2000): 10/6, 12/4, 13/7, 16/3, 17/1, 18/3, 19/5, 19/6 (40 min.)

Domácí úkol / Homework: Ferenbach / Schüßler (2014)

 

26.2.  

Přednáška / Lecture: Wortbildung. Eine Einführung  (45 min.)

Cvičení / Exercises: Vachková (2000): 20/2 (-tum), 20/1 (-chen, -lein), 21/1 (-ling), 22/1 (-werk, -wesen)  (45 min.)

Domácí úkol / Homework: Ferenbach / Schüßler (2014)

 

5.3.

Referát / Presentation: Benennungsbildung und Bedeutungsbildung (Wanzeck 2010: 39–49) (25 min.)

Přednáška / Lecture: Lexikographie. Eine Einführung (20 min.)

Cvičení / Exercises: Vachková (2000): 22/2 (Ge-, Ge…e), 23/1, 25/4, 25/5 (45 min.)

Domácí úkol / Homework: Ferenbach / Schüßler (2014)

 

12.3.

Přednáška / Lecture: dr. Kateřina Šichová (Universität Regensburg)

Domácí úkol / Homework: Ferenbach / Schüßler (2014)

 

19.3.

Referát / Presentation: Innovation und Bedeutungsentwicklung (Wanzeck 2010: 50–59) (25 min.)

Přednáška / Lecture: Deutsche Wörterbuchlandschaft. Eine Skizze. (20 min.)

Cvičení / Exercises: Vachková (2000): 30/2, 32/1, 32/2, 34/2, 34/5, 35/1, 37/7 (45 min.)

Domácí úkol / Homework: Ferenbach / Schüßler (2014)

 

26.3.

Referát / Presentation: Strukturierung der Wortbedeutungen (Wanzeck 2010: 60–71) (25 min.) 

Přednáška / Lecture: Usage Notes in Wörterbüchern (20 min.)

Cvičení / Exercises: Vachková (2000): 38/1, 38/3, 39/5, 40/2, 40/3, 41/2, 42/1, 42/2 (45 min.)

Domácí úkol / Homework: Ferenbach / Schüßler (2014)

 

2.4. ODPADÁ / CANCELLED

Samostudium / Self-study: Typen des Bedeutungswandels (Wanzeck 2010: 72–81)

Selbststudium / Self-study: Funktion der Wortbedeutungen (Wanzeck 2010: 82–92) 

Domácí úkol / Homework: Ferenbach / Schüßler (2014)

 

9.4.

Referát / Presentation: Motivationen der Wortbedeutung (Wanzeck 2010: 93–102) (25 min.) 

Přednáška / Lecture: Exemplifikation in Wörterbüchern (20 min.)

Cvičení / Exercises: Vachková (2000): 43/2, 45/5, 46/3, 47/8, 48/1, 48/2, 49/6 (45 min.)

Domácí úkol / Homework: Ferenbach / Schüßler (2014)

 

16.4.  

Referát / Presentation: Wortverbindungen als lexikalische Einheiten (Wanzeck 2010: 103–113) (25 min.) 

Přednáška / Lecture: Wörterbuch und Ideologie. Diskriminierung im Fokus (20 min.)

Cvičení / Exercises: Vachková (2000): 50/1, 51/5, 52/8, 53/1, 53/3 (45 min.)

Domácí úkol / Homework: Ferenbach / Schüßler (2014)

 

23.4.  

Referát / Presentation: Lexik nationaler Varietäten (Wanzeck 2010: 114–124) (25 min.) 

Přednáška / Lecture: Abbildungen im Wörterbuch und AI (20 min.)

Cvičení / Exercises: Vachková (2000): 58/3, 58/5, 60/1, 60/3, 61/4, 62/1 (45 min.)

Domácí úkol / Homework: Ferenbach / Schüßler (2014)

 

30.4. 

Wiederholung / Repetition – Übungen / Exercises

 

7.5. ODPADÁ / CANCELLED

Samostudium / Self-study: Entlehnung und lexikalische Differenzierung (Wanzeck 2010: 125–135)

Domácí úkol / Homework: Ferenbach / Schüßler (2014)

 

14.5.  

Referát / Presentation: Brisante Wörter und ihre Entwicklung (Wanzeck 2010: 136–146) (25 min.) 

Přednáška / Lecture: Kookkurrenzdatenbank CCDB (20 min.)

Cvičení / Exercises: Vachková (2000): 65/3, 66/4, 69/6, 69/8, 70/2 (45 min.)

Domácí úkol / Homework: Ferenbach / Schüßler (2014)

 

21.5.  

Referát / Presentation: Personenwortschätze und Bedeutungsvariation (Wanzeck 2010: 147–157) (25 min.) 

Přednáška / Lecture: Tabu und Wörterbuch (20 min.)

Cvičení / Exercises: Vachková (2000): 71/1, 76/1, 78/8 (45 min.)

Domácí úkol / Homework: Ferenbach / Schüßler (2014)

Poslední úprava: Šemelík Martin, Mgr., Ph.D. (29.01.2026)
 
Univerzita Karlova | Informační systém UK