In the course Grammar of Contemporary German IV, the grammar of the sentence, i.e. syntax, is discussed after the courses Grammar of Contemporary German I-III, which dealt with individual word classes mainly from a morphological point of view. During the semester, the basics of this discipline and different perspectives of syntax description will be presented. In the seminar part, numerous exercises and analyses are carried out which are helpful for understanding the relationships at the level of the German sentence. Part of the seminars will also be devoted to the critical reading of specialist texts.
Last update: Felbr Lukáš, Mgr. Bc. (11.07.2025)
V kurzu Gramatika současné němčiny IV bude po kurzech Gramatika současné němčiny I-III, které se zaměřovaly na jednotlivé slovní druhy, a to zejména z morfologického hlediska, probírána gramatika věty, tj. syntax. V průběhu semestru budou představeny základy této disciplíny a různé perspektivy popisu syntaxe. V seminární části budou prováděna četná cvičení a rozbory, které napomáhají pochopení vztahů na úrovni německé věty. Část seminářů bude věnována také kritické četbě odborných textů.
Last update: Felbr Lukáš, Mgr. Bc. (11.07.2025)
Course completion requirements -
The course is concluded with an examination consisting of a written and an oral component. The written component focuses primarily on practical language skills and the material covered in the seminar, while the oral component focuses on the material covered in the lectures. Both components primarily require knowledge of the material covered in Grammar of Contemporary German IV, supplemented by basic knowledge from the preceding grammar courses. The oral component may be taken only after successfully completing the written component.
Requirements for admission to the written component:
regular attendance at the seminar (a maximum of three absences);
active participation in seminar discussions;
completion of the assigned reading;
independent completion of the exercises assigned for each seminar.
A score of 70% is required to pass the written component of the examination. If a student fails to reach this threshold, the final grade is 4 (fail). If the 70% threshold is met, the final grade is determined on the basis of both examination components combined. In the event of a borderline result, greater weight is given to the oral component. The written and oral components are always held on the same day. Both instructors are present during the oral component.
Last update: Šemelík Martin, Mgr., Ph.D. (16.09.2026)
Předmět je zakončen zkouškou, která má písemnou a ústní část. Písemná část je věnována především praktickému jazyku a látce semináře, ústní část látce přednášky. V obou částech se vyžadují primárně znalosti látky Gramatiky současné němčiny IV, sekundárně i základní znalosti z předchozích gramatických kurzů. Ústní část lze absolvovat až po úspěšném složení písemné části.
Podmínky připuštění k písemné části:
pravidelná docházka na seminář (max. 3 absence),
aktivní zapojení do diskuzí na seminářích,
četba zadaných textů,
samostatné vypracování cvičení na každý seminář.
Bodová hranice úspěšného složení písemné části zkoušky je 70 %. Pokud studující této hranice nedosáhne, je výsledná známka 4. Při splnění hranice 70 % se výsledná známka stanovuje za obě části zkoušky dohromady. V případě nerozhodného výsledku má vyšší váhu část ústní. Písemná a ústní část se konají vždy ve stejný den. U ústní části jsou přítomni oba vyučující.
Last update: Šemelík Martin, Mgr., Ph.D. (16.09.2026)
Literature -
(a) Required literature
Helbig, G./Buscha, J. (2001/2013): Deutsche Grammatik. Ein Handbuch für den Ausländerunterricht. Berlin/München: Langenscheidt.
(b) Seminar texts
Bordag, D. et al. (2024): Handbuch synonymer grammatischer Mittel im Deutschen. Hamburg: Helmut Buske Verlag.
Pouze kapitola 3.3 Kontrastive Verhältnisstrukturen (konzessiv und adversativ): Widerspruch und Gegensatz, S. 175–185
Di Meola, C. (2021). Attribution in DaF-Übungsgrammatiken. In: Fandrych, Ch., Foschi Albert, M., Hepp, M., Thurmair M. (eds.): Attribution in Text, Grammatik, Sprachdidaktik. Berlin: Erich Schmidt Verlag, S. 225–251.
Kubczak, J. (2009): Hier wird Ihnen geholfen! Das elektronische Valenzwörterbuch deutscher Verben: E-VALBU. Sprachreport, 4/2009, S. 17–23.
Rinas, K. (2003): Mehrfache Negationen und das Deutsche. Eine kontrastive Untersuchung unter besonderer Berücksichtigung des Tschechischen. Brücken 2003, S. 221–249.
(c) Exercise books
Šemelík, M./Kloudová, V. et al. (2019): Deutsche Grammatik. Ein Übungsbuch für Fortgeschrittene. Praha: Karolinum.
Šemelík, M./Kloudová, V. et al. (2020): Deutsche Grammatik. Eine Text- und Aufgabensammlung für Fortgeschrittene. Praha: Karolinum.
Helbig, G./Buscha J. (2013): Übungsgrammatik Deutsch. München: Klett-Langenscheidt.
(d) Supplementary materials (selection)
Bußmann, H. (2008): Lexikon der Sprachwissenschaft. Stuttgart. Kröner
Duden (2009): Die Grammatik, Bd. 4, Mannheim/Leipzig/Wien/Zürich. Dudenverlag. (dále jen Duden)
Eisenberg, P. (2006): Grundriss der deutschen Grammatik (Bd. 1: Das Wort). Stuttgart/Weimar: Metzler.
Eisenberg, P. (2006): Grundriss der deutschen Grammatik (Bd. 2: Der Satz). Stuttgart/Weimar: Metzler.
Engel, U. (1996): Syntax der deutschen Gegenwartssprache. 3. Aufl., Berlin: Schmidt.
Engel, U. (2004): Deutsche Grammatik (Neubearbeitung). München: Iudicium.
Flämig, W. (1991): Grammatik des Deutschen. Berlin: Akademie Verlag.
Hentschel, E./Weydt, H. (2013): Handbuch der deutschen Grammatik. De Gruyter. Berlin.
Hoffmann, L. (ed.) (1991): Deutsche Syntax. Ansichten und Aussichten. Berlin: De Gruyter.
Hoffmann, L. (2013): Deutsche Grammatik. Grundlagen für Lehrerausbildung, Schule, Deutsch als Zweitsprache und Deutsch als Fremdsprache. Erich Schmidt Verlag. Berlin.
Jung, W. (1990): Grammatik der deutschen Sprache. Mannheim/Leipzig: Bibliographisches Institut.
Povejšil, J. (1987): Mluvnice současné němčiny. Praha: Academia.
Sommerfeldt. K. E./Starke, G. (1998): Einführung in die Grammatik der deutschen Gegenwartssprache. Niemeyer. Tübingen.
Štícha, F. (2015): Česko-německá srovnávací gramatika. Praha: Academia.
Weinrich, H. (2003): Textgrammatik der deutschen Sprache. Hildesheim/Zürich/New York: Georg Olms Verlag.
Wellmann, H. (2008): Deutsche Grammatik. Heidelberg: Winter
Zifonun, G./Hoffmann, L./Strecker, B. et al. (1997): Grammatik der deutschen Sprache (3 Bände). Berlin/New York: Gruyter.
Last update: Felbr Lukáš, Mgr. Bc. (14.07.2025)
(a) Povinná literatura
Helbig, G./Buscha, J. (2001/2013): Deutsche Grammatik. Ein Handbuch für den Ausländerunterricht. Berlin/München: Langenscheidt.
(b) Seminární texty
Bordag, D. et al. (2024): Handbuch synonymer grammatischer Mittel im Deutschen. Hamburg: Helmut Buske Verlag.
Pouze kapitola 3.3 Kontrastive Verhältnisstrukturen (konzessiv und adversativ): Widerspruch und Gegensatz, S. 175–185
Di Meola, C. (2021). Attribution in DaF-Übungsgrammatiken. In: Fandrych, Ch., Foschi Albert, M., Hepp, M., Thurmair M. (eds.): Attribution in Text, Grammatik, Sprachdidaktik. Berlin: Erich Schmidt Verlag, S. 225–251.
Kubczak, J. (2009): Hier wird Ihnen geholfen! Das elektronische Valenzwörterbuch deutscher Verben: E-VALBU. Sprachreport, 4/2009, S. 17–23.
Rinas, K. (2003): Mehrfache Negationen und das Deutsche. Eine kontrastive Untersuchung unter besonderer Berücksichtigung des Tschechischen. Brücken 2003, S. 221–249.
(c) Cvičebnice:
Šemelík, M./Kloudová, V. et al. (2019): Deutsche Grammatik. Ein Übungsbuch für Fortgeschrittene. Praha: Karolinum.
Šemelík, M./Kloudová, V. et al. (2020): Deutsche Grammatik. Eine Text- und Aufgabensammlung für Fortgeschrittene. Praha: Karolinum.
Helbig, G./Buscha J. (2013): Übungsgrammatik Deutsch. München: Klett-Langenscheidt.
(d) Rozšiřující materiály (výběr)
Bußmann, H. (2008): Lexikon der Sprachwissenschaft. Stuttgart. Kröner
Duden (2009): Die Grammatik, Bd. 4, Mannheim/Leipzig/Wien/Zürich. Dudenverlag. (dále jen Duden)
Eisenberg, P. (2006): Grundriss der deutschen Grammatik (Bd. 1: Das Wort). Stuttgart/Weimar: Metzler.
Eisenberg, P. (2006): Grundriss der deutschen Grammatik (Bd. 2: Der Satz). Stuttgart/Weimar: Metzler.
Engel, U. (1996): Syntax der deutschen Gegenwartssprache. 3. Aufl., Berlin: Schmidt.
Engel, U. (2004): Deutsche Grammatik (Neubearbeitung). München: Iudicium.
Flämig, W. (1991): Grammatik des Deutschen. Berlin: Akademie Verlag.
Hentschel, E./Weydt, H. (2013): Handbuch der deutschen Grammatik. De Gruyter. Berlin.
Hoffmann, L. (ed.) (1991): Deutsche Syntax. Ansichten und Aussichten. Berlin: De Gruyter.
Hoffmann, L. (2013): Deutsche Grammatik. Grundlagen für Lehrerausbildung, Schule, Deutsch als Zweitsprache und Deutsch als Fremdsprache. Erich Schmidt Verlag. Berlin.
Jung, W. (1990): Grammatik der deutschen Sprache. Mannheim/Leipzig: Bibliographisches Institut.
Povejšil, J. (1987): Mluvnice současné němčiny. Praha: Academia.
Sommerfeldt. K. E./Starke, G. (1998): Einführung in die Grammatik der deutschen Gegenwartssprache. Niemeyer. Tübingen.
Štícha, F. (2015): Česko-německá srovnávací gramatika. Praha: Academia.
Weinrich, H. (2003): Textgrammatik der deutschen Sprache. Hildesheim/Zürich/New York: Georg Olms Verlag.
Wellmann, H. (2008): Deutsche Grammatik. Heidelberg: Winter
Zifonun, G./Hoffmann, L./Strecker, B. et al. (1997): Grammatik der deutschen Sprache (3 Bände). Berlin/New York: Gruyter.
Last update: Šemelík Martin, Mgr., Ph.D. (15.09.2025)
Syllabus -
Organisatorisches / Syntax. Eine Einführung. Grammatikmodelle
Satzglieder. Eine Übersicht
Valenz
Wortfolge: Informationsstruktur der Äußerung
Junktion als Wortart / Zusammengesetzter Satz. Eine Einführung
Nebensätze
Negation
Syntax, Wortbildung, Phraseologie. Eine Schnittstelle
Syntax diachron und kontrastiv
Last update: Šemelík Martin, Mgr., Ph.D. (16.09.2026)
Organisatorisches / Syntax. Eine Einführung. Grammatikmodelle
Satzglieder. Eine Übersicht
Valenz
Wortfolge: Informationsstruktur der Äußerung
Junktion als Wortart / Zusammengesetzter Satz. Eine Einführung
Nebensätze
Negation
Syntax, Wortbildung, Phraseologie. Eine Schnittstelle
Syntax diachron und kontrastiv
Last update: Šemelík Martin, Mgr., Ph.D. (16.09.2026)